Bu proje Tübitak 4007 kodlu projeler çağrısıyla desteklenmektedir.

0 538 029 29 79
İskenderiyeli Hypatia

İSKENDERİYELİ HYPATIA

↝ Hypatia, bugüne yapıtı kalmış ilk kadın matematikçidir. MS 370 – 415 yılları arasında yaşamıştır; bugünkü Mısır’da bulunan İskenderiye’de doğup, İskenderiye’de ölmüştür.

↝ Hypatia’nın babası Theon, İskenderiye Üniversitesi’nde matematik hocasıydı. Daha sonra üniversitenin rektörü oldu. Hypatia, İskenderiye’deki zengin bilim ortamından yararlandı. Daha genç yaşlarında soru sormayı, araştırmayı ve kuşku duymayı öğrendi.

↝ Theon, kızını kusursuz bir insan olarak yetiştirmek istiyordu. Kızının eğitimini üstlendi, hem öğretmeni hem oyun arkadaşı oldu. El sanatları, şiir, felsefe, din, astronomi, astroloji, matematik konularında eksiksiz bilgilenmesi için elinden ne geliyorsa yaptı. O çağda ve dünyanın o yöresinde bilinen bütün dinleri kızına öğretti.

↝ Hypatia biraz büyüdüğünde dünyayı dolaşmaya çıktı. Roma’ya ve Atina’ya gitti. Atinalı filozof, Plütark’tan dersler aldı. Bu yolculuğu sırasında matematikçi olarak ünlendi. İskenderiye’ye geri döndüğünde üniversitede matematik ve felsefe okutması istendi.

↝ Hypatia çok sevilen, iyi bir öğretmendi. Tarihçi Sokrates (Atinalı ünlü filozof Sokrates değil.) Hypatia’nın hem sınıfının hem de evinin öğrencilerle, çağın bilgin ve düşünürleriyle dolup taştığını yazıyor. Avrupa’dan, Asya’dan ve Afrika’dan öğrenciler salt Hypatia’nın öğrencisi olmak için akın akın İskenderiye’ye geldiler. Diofantos’un ünlü Aritmetik adlı yapıtından ders verirdi genellikle.

↝ Hypatia matematik üzerine birçok kitap yazmıştır. Ne yazık ki bu kitaplardan günümüze ancak parçaları kalabilmiştir. Çoğu İskenderiye yangınında ve Serapis tapınağının azgın halk tarafından yakılıp yıkılmasından zarar görmüştür.

↝ Babasıyla birlikte Öklid üzerine en az bir kitap yazdığı biliniyor. Diofantos’un astronomi üzerine çalışmalarına katkıda bulunan bir yapıtının parçaları 15’inci yüzyılda Vatikan kitaplığında bulunmuştur.

↝ Hypatia’nın bir de Apollonius’un Konikleri Üzerine adlı bir kitap yazdığı biliniyor. Hypatia’dan sonra 17’nci yüzyılın ikinci yarısına değin bu konuya dokunulmamıştır. Ta ki Descartes, Fermat, Newton, Leibniz gelene dek.

↝ Bunun dışında, Ptolematios’un astronomi ve Diofantos’un aritmetik kitaplarına düştüğü notları var elimizde. Hypatia, gökyüzü gözlemlerinde, su arıtmada, denizcilikte kullanılan çeşitli buluşlarıyla ünlüdür.

↝Hypatia öylesine ünlüydü ki, “İskenderiyeli filozof” ya da “İskenderiyeli esin perisi” adresli mektuplar doğrudan kendisine verilirdi.