Bu proje Tübitak 4007 kodlu projeler çağrısıyla desteklenmektedir.

0 538 029 29 79
Hezârfen Ahmed Çelebi

HEZÂRFEN AHMED ÇELEBİ KİMDİR?

↝Hezârfen Ahmed Çelebi, dünyada uçmayı başaran ilk insan olarak anılan  Türk bilginidir.

↝17. yüzyılda yaşadığı, 1623-1640 yılları arasında saltanat süren Sultan Dördüncü Murad zamanında, uçma tasarısını gerçekleştirdiği ve geniş bilgisinden ötürü halk arasında "binfenli" anlamına gelen "Hezarfen" olarak anıldığı bilinmektedir.

↝İlk uçma denemelerinde, 10. yüzyıl Müslüman Türk alimlerinden İsmail Cevheri'den ilham aldı. Cevheri'nin bulgularını iyice inceleyen ve öğrenen Çelebi, kuşların uçuşunu inceleyerek tarihi uçuşundan önce hazırladığı kanatlarının dayanıklılık derecesini ölçmek için, Okmeydanı'nda deneyler yaptı.

↝"İlk uçan adam" Hezarfen Ahmet Çelebi, çağından yüzyıllarca önce aynı düşünceyi gerçekleştirmeye çalışmış olan İmam Cevheri adlı bir başka Türk bilginini örnek alarak, bugünkü hava taşıtlarının ilkel şeklini gerçekleştirdi.

↝Ayrıca, Leonardo Da Vinci'nin de uçma konusundaki çalışmalarında kendinden çok önce bu konuda deneyler yapan İsmail Cevheri'den ilham aldığı sanılmaktadır.

↝Hezarfen Ahmet Çelebi, Cevheri'nin başarısızlıkla sonuçlanan deneyi üzerinde uzun süre düşümüş, özellikle hava akımları ve kuşların uçuşunu inceleyerek kendi çalışmalarını onun bıraktığı yerden alıp geliştirmişti..

↝Lodoslu bir havada Galata Kulesi'nden kuş kanatlarına benzer bir araç takıp kendini boşluğa bırakan ve uçarak Usküdar'da Doğancılar'a inen Hezarfen Ahmet Çelebi, Türk havacılık tarihinin en kayda değer simalarından birisidir.

↝Bu uçuş hakkındaki belgeler maalesef şimdiye kadar sadece Evliya Çelebi'nin büyük Seyahatname'sindeki ifadesinden ibarettir.

↝İstanbul Sarayburnu'nda Sinanpaşa köşkünde bu durumu seyreden ve deneyin başarıyla sonuçlandığını gören IV. Murat , Ahmet Çelebi'yle önce yakından ilgilenmiş, hatta Evliya Çelebi'ye göre "bir kese de altınla" sevindirmişti.

↝Evliya Çelebi eseri Seyahatname’de şöyle yazar:

-İptida, Okmeydan'ın minberi üzere, rüzgâr şiddetinden kartal kanatları ile sekiz, dokuz kere havada pervaz ederek talim etmiştir. Badehu Sultan Murad Han Sarayburnu'nda Sinan Paşa Köşkü'nden temaşa ederken, Galata Kulesi'nin taa zirve-i belâsından lodos rüzgârı ile uçarak, Üsküdar'da Doğancılar meydanına inmiştir. Sonra Murad Han, kendisine bir kese altın ihsan ederek: “Bu adam pek havf edilecek (korkulacak) bir ademdir. Her ne murad ederse, elinden geliyor. Böyle kimselerin bekası caiz değil.”  diye Gâzir'e (Cezayir) nefyeylemiştir (sürmüştür). Orada merhum oldu.”

↝ Sultan IV. Murat, bu derece bilgili ve becerikli bir adamı Cezayir'e sürgün etti. Hezarfen Ahmet Çelebi Cezayir'de vefat etti.

↝Türkiye Cumhuriyeti P.T.T. İdaresinin 17 Ekim 1950 Tarihinde İstanbul`da toplanan Milletlerarası Sivil Havacılık Kongresi için çıkardığı üç hatıra pulundan Zeytuni yeşil-mavi renkli 20 kuruşluk olanın taşıdığı temsili resim, Hazerfen`in Galata Kulesi`nden Üsküdar`a uçuşunu tasvir etmektedir.